Аб дзейнасці сялянскіх (фермерскіх) гаспадарак Рэспублікі Беларусь 

У сучасных умовах гаспадарання сялянскія (фермерскія) гаспадаркі з'яўляюцца адной з дамінуючых па колькасці арганізацыйна-прававых формаў камерцыйных арганізацый у аграрным сектары краіны.

На 1 студзеня 2018 гадоў ў рэспубліцы зарэгістравана 3168 сялянскіх (фермерскіх) гаспадарак (дадатак 1) .

У цяперашні час за фермерскімі гаспадаркамі замацавана 206,7 тыс. Га зямель, у тым ліку 180,1 тыс. Га сельгасугоддзяў, з якіх 128,4 тыс. Га раллі (дадатак 2) . На адно фермерская гаспадарка прыходзіцца ў сярэднім каля 78 гектараў зямлі, у тым ліку сельскагаспадарчых угоддзяў — 67,9 гектараў, раллі — 48,4 гектара.

У 2017 годзе пасяўная плошча фермерскіх гаспадарак складала пад збожжавымі і зернебабовымі — 53,2 тыс. Гектараў (100,2% да ўзроўню 2016 года), бульбай — 14,2 тыс. Га (97,5%) і гароднінай — 10, 1 тыс. га (89,5%), (дадатак 3) .

Асноўным напрамкам вытворчай дзейнасці фермерскіх гаспадарак з'яўляецца сфера раслінаводства, на долю якой прыпадае каля 90% ад усёй вырабленай імі прадукцыі.

Фермерскімі гаспадаркамі ў 2017 годзе вырашчана збожжа — 166,6 тыс. Тон, бульбы — 387,0 тыс. Тон, гародніны — 365,9 тыс. Тон, пладоў і ягод- 49,5 тыс. Тон, што склала адпаведна 110,1 %, 111,5%, 105,5% і 114,3% да 2016 года (дадатак 4) .

На 1 студзеня 2018 гадоў ў фермерскіх гаспадарках змяшчалася буйной рагатай жывёлы — 13,3 тыс. Галоў, свіней — 23,1, авечак і коз — 18,4 тыс. Галоў, птушкі ўсіх відаў — 162,3 тыс. Галоў, або 106 , 2%, 93,1%, 104,0% і 136,3% да папярэдняга годзе (дадатак 5) .

У 2017 годзе вытворчасць малака да папярэдняга годзе ўзрасла на 8,3%, жывёлы і птушкі ў жывой вазе зменшылася на 4,3%, яек паменшылася — на 8,3% (дадатак 6) .

Удзельная вага вытворчасці асноўных відаў сельгаспрадукцыі ў цэлым па рэспубліцы складае больш за 2%, у тым ліку 0,2% адносна малака, 0,03% па яйках, 2% па збожжы, 6,0% у бульбе, 18,7% у гародніне (дадатак 7) .

У 2017 годзе за кошт сродкаў рэспубліканскага бюджэту прафінансаваны мерапрыемствы падпраграмы 10 « Развіццё і падтрымка малых формаў гаспадарання» Дзяржаўнай праграмы па ўсталяванні межаў зямельных участкаў прадастаўленых сялянскім (фермерскім) гаспадаркам на суму 141,9 тыс. Рублёў і ў забеспячэнні меліярацыі зямель на суму 85, 7 тыс. рублёў.

Даведачна:
У 2018 годзе фінансаванне за кошт сродкаў рэспубліканскага бюджэту мерапрыемстваў падпраграмы 10 будзе ажыццяўляцца таксама па частках:

• ўстанаўленне межаў зямельных участкаў, прадастаўленых для вядзення сялянскіх (фермерскіх) гаспадарак — 236,5 тыс. рублёў;
• забеспячэнне першаснага ўладкавання сялянскіх (фермерскіх) гаспадарак (будаўніцтва дарог, ліній электраперадачы, аб'ектаў вода- і газазабеспячэння, тэлефоннай сувязi i iншых аб'ектаў), а таксама меліярацыі зямель — 335,0 тыс. рублёў.

Фермерскія гаспадаркі ў 2017 годзе ўдзельнічалі ў рэалізацыі іншых мерапрыемстваў падпраграм праграмы аграрнага бізнесу (на конкурснай аснове):

• мерапрыемства «Пасадка пладова-ягадных культур і догляд іх»  — 10 фермерскіх гаспадарак на суму 461,0 тыс. рублёў.
• мерапрыемства „Развіццё племянной справы ў жывёлагадоўлі»  — 9 фермерскіх гаспадарак у суме 216,1 тыс. рублёў.

У ходзе рэалізацыі Дзяржаўнай праграмы « Малое і сярэдняе прадпрымальніцтва ў Рэспубліцы Беларусь» на 2016 — 2020 гады, у 2017 годзе была аказана фінансавая падтрымка ў выглядзе прадастаўлення пазыкі і перадачы маёмасці на ўмовах фінансавай арэнды (лізінгу) 3 сялянскім (фермерскім) гаспадаркам на суму 163 , 7 тыс. рублёў.

Забеспячэнне сялянскіх (фермерскіх) гаспадарак у 2017 годзе трактарамі, сельскагаспадарчымі машынамі і абсталяваннем ажыццяўляецца шляхам прамой продажу па дагаворах з заводамі-вытворцамі (іх прадстаўнікамі), а таксама на льготных умовах у рамках дзеючых нарматыўных прававых актаў:

• па Указа Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 2 красавіка 2015 г. №146 „Аб фінансаванні закупкі сучаснай тэхнікі і абсталявання» з фермерскімі гаспадаркамі заключана на ільготных умовах 152 дагавора лізінгу на суму 10 457,3 тыс. рублёў;
• па пастанове Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 13 лiстапада 2002 г. № 1563 « Аб крэдытаванні закупкі трактароў, сельскагаспадарчых машын і абсталявання айчыннай вытворчасці» з сялянскімі (фермерскімі) гаспадаркамі заключана 3 дамовы на суму 267,5 тыс. рублёў.

Даведачна:
на 2018 год адкрыта ААТ « Беларусбанк» крэдытная лінія для закупкі сельскагаспадарчай тэхнікі на ўмовах пастановы Урада № 1563 у суме 2850,0 тыс. Рублёў.

Арганізацыямі, якія знаходзяцца ў падпарадкаванні Міністэрства прамысловасці Рэспублікі Беларусь, у 2017 годзе прададзена фермерскім гаспадаркам:

• 126 адзінак трактароў на суму 6 329,16 тыс. Рублёў,
• 9 адзінак грузавых аўтамабіляў — 937,63 тыс. Рублёў,
• 7 адзінак камбайнаў збожжаўборачных — 1 510,73 тыс. Рублёў,
• іншай тэхнікі і абсталявання на суму 1591,81 тыс. рублёў.

Па стане на 1 студзеня 2018 г. у сялянскіх (фермерскіх) гаспадарках знаходзілася 3 782 адзінкі трактароў, 942 грузавых аўтамабіля і 737 адзінак камбайнаў (дадатак 8) . 

На рэспубліканскім і мясцовым узроўнях праводзіцца работа па ўключэнню ў гаспадарчы абарот невыкарыстоўваемай і неэфектыўна выкарыстоўваецца маёмасці ўсіх формаў уласнасці. У 2017 годзе фермерскім гаспадаркам прададзена і перададзена ў арэнду 74 аб'екты нерухомай маёмасці, у тым ліку: кароўнікаў — 10, свінарнікаў — 4, цялятніка — 8 і іншых памяшканняў — 52 (дадатак 9) .

Варта адзначыць, што ў кожнай вобласці рэспублікі створаны грамадскія аб'яднанні (асацыяцыі, саюзы) фермераў. Усе яны супрацоўнічаюць з Беларускім грамадскім аб'яднаннем фермераў (БООФ), праца якога грунтуецца на індывідуальным членстве кіраўнікоў фермерскіх гаспадарак. Безумоўна, не ўсе фермеры з'яўляюцца ўдзельнікамі БООФ. Гэта найбольш ініцыятыўныя фермеры, якія здольныя акумуляваць ідэі, працаваць у інтарэсах усіх фермераў Рэспублікі Беларусь.

Даведачна:
На працягу апошніх гадоў у выніку дзейнасці фермерскіх аб'яднанняў:

• падпісаны мемарандум аб супрацоўніцтве паміж фермерскімі арганізацыямі Беларусі, Расіі, Казахстана і Украіны;
• з удзелам дзелавых колаў Беларусі, Расіі, Ізраіля, Македоніі, Балгарыі праводзіліся мерапрыемствы ў фармаце « круглага стала» па пытаннях развіцця і падтрымкі фермерскіх гаспадарак.

Акрамя гэтага, грамадскія аб'яднанні (асацыяцыі, саюзы) фермераў ўзаемадзейнічаюць з рэспубліканскімі органамі дзяржаўнага кіравання, у першую чаргу з Міністэрствам сельскай гаспадаркі і харчавання.

У прыватнасці пры Міністэрстве сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь у мэтах выпрацоўкі ўзгодненых пазіцый па пытаннях, звязаных з развіццём фермерскіх гаспадарак, разглядзе праектаў нарматыўных прававых актаў, якія могуць аказаць істотны ўплыў на ўмовы ажыццяўлення прадпрымальніцкай дзейнасці ў сельскай гаспадарцы, створаны і функцыянуе грамадска-кансультатыўны (экспертны) савет па развіцці прадпрымальніцтва.

Даведачна:
У склад Савета ўваходзяць 17 чалавек, з якіх 3 чалавекі з'яўляюцца работнікамі Мінсельгасхарча, 11 чалавек з'яўляюцца прадстаўнікамі абласных аб'яднанняў (асацыяцый, саюзаў) фермерскіх гаспадарак, 1 чалавек прадстаўляе інтарэсы РГА « Беларуская навукова-прамысловая асацыяцыя» і ГА « Беларускі саюз падаткаплацельшчыкаў» , 1 чалавек — Савета Беларускага таварыства ацэншчыкаў і 1 чалавек — Асацыяцыі Еўрапейскага Бізнесу.

У гэтым годзе пасяджэнне грамадска-кансультатыўнага савета праведзена 21 сакавіка, на якім абмяркоўвалася пытанне аб усталяванні формы кнігі ўліку даходаў і расходаў сялянскай (фермерскай) гаспадаркi. Па выніках абмеркавання кніга ўдасканалена і размешчана для агульнага абмеркавання на сайце Мінсельгасхарча.

Падрыхтоўка (перападрыхтоўка) кадраў для сялянскіх (фермерскіх) гаспадарак у адпаведнасці з загадам Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь ад 20 снежня 2017 г. № 397 праводзілася з 29 студзеня па 2 лютага бягучага года на базе Інстытута павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў АПК ўстановы адукацыі « Беларускі дзяржаўны аграрны тэхнічны ўніверсітэт» . Асвятляліся пытанні перспектывы развіцця сялянскіх (фермерскіх) гаспадарак у Рэспубліцы Беларусь. 

Маюцца прыклады эфектыўнай работы сялянскіх (фермерскіх) гаспадарак. Так у 2017 годзе аб'яўлена Падзяка Міністра сельскай гаспадаркі на чале фермерскай гаспадаркі Магілёўскай вобласці Дрыбінскага раёна рынгу Уладзіміру Уладзіміравічу.

Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 5 лютага 2018 г. № 51 узнагароджаны Медалём „За працоўныя заслугі” Цмугунов Уладзімір Пятровіч — кіраўнік фермерскай гаспадаркі Магілёўскай вобласці Дрыбінскага раёна « Прагрэс« Цмугунова В.П. » .

дадатак 1

Колькасць сялянскіх (фермерскіх) гаспадарак па абласцях па стане на 01.01.

дадатак 2

Замацавана сельгасугоддзяў за сялянскімі (фермерскімі) гаспадаркамі на 01.01, тыс. Га

Замацавана раллі за сялянскімі (фермерскімі) гаспадаркамі на 01.01, тыс. Га

дадатак 3

Пасяўныя плошчы збожжавых культур у сялянскіх (фермерскіх) гаспадарках, тыс. Га

Пасяўныя плошчы бульбы ў сялянскіх (фермерскіх) гаспадарках, тыс. Га

Пасяўныя плошчы агародніны ў сялянскiх (фермерскiх) гаспадарках, тыс. Га

дадатак 4

Валавы збор асноўных сельскагаспадарчых культур у сялянскіх (фермерскіх) гаспадарках, тыс. Тон

Збожжавыя і зернебабовыя культуры

бульба

гародніна

дадатак 5

Колькасць жывёлы і птушкі сялянскіх (фермерскіх) гаспадарках на 01.01, тыс. Галоў

Буйны рагатую жывёлу

свінні

Авечкі і козы

птушка

дадатак 6

Вытворчасць асноўных відаў жывёлагадоўчай прадукцыі ў сялянскіх (фермерскіх) гаспадарках

Малако, тыс. Тон

Рэалізацыя мяса жывёлы і птушкі на забой у жывой вазе, тыс. Тон

Яйкі, млн. Штук

Дадатак 7

Удзельная вага сялянскіх (фермерскіх) гаспадарак у землекарыстанні і вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі, працэнты

дадатак 8

Колькасць трактароў, аўтамабіляў і камбайнаў у сялянскіх (фермерскіх) гаспадарках

Дадатак 9

Продаж, перадача ў арэнду і бязвыплатнае карыстанне сялянскай (фермерскай) гаспадаркам аб'ектаў нерухомай маёмасці